سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

7

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)

مقصود و منظور ناظم اشعار را بيان كرده و طالب مقاصد و مطالب را به علائمى كه آنها را به مقصد مىرسانند رهنمون و هدايت مىكند . اين شرح مشتمل برابحاثى است . كه بوى تحقيق و كنجكاوى از آن بمشام مىرسد ، در بردارد نكته‌هائى را كه از شروح مدوّن براشعار هيچيك در اين امر برآن سبقت نگرفته . و ناميدم اين شرح را به « البهجة المرضيّة » در شرح « الفيّه » و استعانت و مدد من صرفا به خداوند متعال بوده زيرا كه وى بهترين كمك كار مىباشد . قوله : امّا بعد : كلمه « امّا » شرطيّه بوده ، و « فهذا الخ » جواب آن است . و كلمه « بعد » در اينجا مبنى برضمّ است . مؤلّف گويد : كلمه « بعد » از ظروف دائم الاضافه است كه داراى چهار حالت بوده ، در سه حالت معرب و در يك حالت مبنى برضمّ مىباشد و شرح آن اجمالا اينست : مضاف اليه يا ذكر شده يا ذكر نمىشود . در صورت اوّل معرب است و در فرض دوّم از دو حال خارج نيست : يا نسيا منسيا مضاف اليه حذف شده يعنى از روى فراموشى و يا نويا منويا . در صورت اوّل معرب است و در فرض دوّم باز از دو حالت خارج نمىباشد : يا لفظ مضاف اليه در نيّت است و يا معناى آن . در صورت اوّل باز معرب بوده و در فرض دوّم مبنى برضمّ است . بنابراين در اينجا معناى مضاف اليه در نيّت است و تقدير كلام چنين است : امّا بعد الخطبة فهذا الخ . قوله : شرح لطيف : كلمه « لطيف » به معناى امرى است كه قابل درك